مقالات

موضوع بندی

جستجوی الفبایی

استیونز | بخش ادبیات جهان اِستیوِنز \ [e]stivenz\ ، والیس (والاس) (1879-1955م/ 1258-1334ش)، شاعر آمریکایی. او در شهر رِدینگ در ایالت پنسیلوانیا زاده شد و در دانشگاههای هاروارد و نیویورک در رشتۀ حقوق تحصیل، و تا پایان عمر در یک شرکت بیمه کار کرد. استیونز در آثارش به برهم‌کنش واقعیت و آنچه آدمی از واقعیت در ذهن خود می‌سازد، پرداخته است....
استیون | عزت الله فولادوند اِستیوِن \ [e]stiven\ ، سِـر لِـزلـی (1832- 1904م/ 1248-1321ق)، منتقد ادبی و فیلسوف انگلیسی. او نگارندۀ تاریخ سیر اندیشه‌ها، و نخستین سرپرست و سرویراستار «فرهنگ رجال ملی» بود که صدها مقالۀ آن را خود شخصاً نوشت.
استیلیکو | بخش تاریخ اِستیلیکو\ [e]stiliko\ ، فلاویوس (ح360- 408م)، فرمانده نظامی و دولتمرد رومی. او که از بازپسین فرماندهان نظامی بزرگ در روم غربی به‌شمار می‌رود، از 395 تا هنگام مرگش در 408م، عملاً فرمانروای امپراتوری روم غربی بود.
استین | بخش تاریخ علوم اِستیِن \ estiyen\ (در فرانسوی: اِتیِن؛ در لاتین: اِستِفانـوس)، خاندانی فرانسوی از دانشوران، چاپخانه‌داران و کتاب‌فروشانِ سده‌های 16 و 17م. این خاندان جایگاه مهمی در تاریخ چاپ و نیز اصلاح فکری و دینی در دورۀ نوزایی (رنسانس) داشت. نامدارترین اعضای این خاندان عبارت‌اند از:
استیمسن | بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه اِستیمسِن \ [e]stimse(o)n\ ، هِـنری لوییس (1867-1950م/ 1246-1329ش)، حقوق‌دان و دولتمرد آمریکایی. او در دهه‌های 1930 و 1940م بر سیاست خارجی ایالات متحده تأثیری نیرومند بر‌جا گذاشت.
استین | بخش جغرافیا اُستین \ o(ā)stin\ ، نیز آستین، اُستِن، آستِن، شهر و مرکز ایالت تکزاس در ایالات متحدۀ آمریکا. استین که در 1840م مرکز شهرستان ترَوِس شد، در محل تقاطع رودخانۀ کلُرادوی‌ تکزاس و پرتگاه بالکونِس در جنوب مرکزی ایالت واقع شده است.
استین، الفرد | بخش ادبیات جهان اُستین \ o(ā)stin\ ، اَلـفـرِد (1835- 1913م/ 1251- 1331ق)، شاعر و روزنامه‌نگار انگلیسی. او جانشین لُرد تِنیسِن در مقام ملک‌الشعرای انگلستان شد.
استئو میلیت | بخش علوم پزشکی اُستِئومیِلیت \ osteˀo-miyelit\ ، عفونت حاد یا مزمن بافت استخوان که بیشتر به‌سبب باکتریهای استافیلوکوکِ طلایی و استرِپتوکوک روی می‌دهد. این میکروبهای عفونت‌زا از طریق جریان خون یا گسترش یافتن از جراحتی موضعی، به استخوان می‌رسند و سبب التهاب و تخریب بافت استخوانی اسفنجی و مغز استخوان، نرسیدن جریان خون، و مرگ ا...
استین | عزت الله فولادوند اُسـتـیـن \ o(ā)stin\ ، جـان لَـنگـشـا (1911-1960م/ 1290-1338ش)، فیلسوف انگلیسی. او در لَنکِستِر زاده شد، در آکسفرد تحصیل کرد، به هیئت علمی دو کالج از برجسته‌ترین کالجهای آن دانشگاه پیوست، و پس از جنگ جهانی دوم به استادی کرسی وایت در همان دانشگاه برگزیده شد. پیش از جنگ بیشتر به تحقیق در میراث فلسفی گذشته می‌پ...
استئو آرتریت | بخش علوم پزشکی اُستِئوآرتریت \ osteˀo-ārt[e,i]rit\ ، یـا استئوآرتروز، یـا آرتروز، بیماری فرسایندۀ مفاصل که ظاهراً پیامد فرایند افزایش سن است. این بیماری از ناراحتیهای ناشی از تنش دانسته می‌شود که با تحمل سنگینی بدن، ناهنجاری وضعیت بدن، ناهنجاری استخوانی یا آسیب ناشی از حوادث یا کار زیاد مفصل، که باعث تحریک مزمن مفصل می‌شود،...
استیناف |
استین، مری | بخش ادبیات جهان اُستین \ o(ā)stin\ ، مِری (1868-1934م/ 1247-1313ش)، با نام خانوادگیِ پدریِ هانتِر، داستان، نمایشنامه و مقاله‌نویس آمریکایی که تألیفاتی هم دربارۀ فرهنگ سرخ‌پوستان آمریکا و مسائل اجتماعی دارد.
استئوپاتی | بخش علوم پزشکی اُستِئوپاتی \ osteˀo-pāti\ ، مکتبی در مراقبتهای بهداشتی و درمان بیماریها که بر رابطۀ میان ‌ساختار ماهیچه‌ای ـ استخوانی و کارکرد اندامها تأکید می‌کند. پزشکان متخصص استئوپاتی مهارت خود را در تشخیص و تصحیح مشکلات ساختاری بدن از طریق ماساژ درمانی و درمانهای دیگر به کار می‌برند.
استیناتو | بخش موسیقی اُستیناتو \ ostināto\ (در ایتالیایی به معنی سرسخت)، در موسیقی، واژه‌ای که به تکرار شدن پی در پی یک طرح موسیقایی، درحالی‌که دیگر بخشهای موسیقایی، پیوسته در تغییرند، اشاره دارد. استیناتوها از سدۀ 13م به بعد در قطعه‌های موسیقی غربی پدیدار شدند. در استیناتوهای آغازین، واحد تکرارشونده در بخش باس، ثابت بوده است. کا...
استیون |
استیون | بخش تاریخ اِستیوِن \ [e]stiven\ ، یـا استیون آو بلوا (ح 1097-1154م/ ح 490-549 ق)، شاه ‌انگلستان از 1135 تا 1154م. در دورۀ حکومت او، که بیشتر آن به جنگ داخلی برسر تاج‌و‌تخت گذشت، انگلستان کم‌و‌بیش در آشوب و هرج‌و‌مرج کامل فرو رفت.
استیگلیتس | بخش هنر و معماری جهان اِستیگـلیتـس \ [e]stiglits\ ، اَلفـرِد (1864-1946م/ 1242-1325ش)، عکاس، ناشر و نگارخانه‌دار آمریکایی. او، شاید به‌عنوان مهم‌ترین عکاس زمان خود، در بازشناسی عکاسی به منزلۀ هنری هم‌مرتبۀ دیگر هنرهای متعالی کوشید. وی پیش ‌گام معرفی هنر پیشتاز (آوانگارد) اروپا در ایالات متحدۀ آمریکا بود و در طول بیش از 50 سال فعال...
استیلن | بخش علوم پایه و مهندسی اَسِتیلِـن \ asetilen\ ، یـا اِتیـن (HC≡CH)، سـاده‌تـرین و شناخته‌شده‌ترین عضو سری هیدروکربنهایی که در ساختارشان یک یا چند جفت اتم کربن با پیوند سه‌گانه به هم متصل شده‌اند. این هیدروکربنها به نام سری استیلنی یا آلکینها خوانده می‌شوند. استیلن گازی بی‌رنگ و اشتعال‌پذیر است که به شکلی گسترده، به‌عنوان سوخت در جو...
استیفا، دیوان | سید علی آل داوود اِستیفا، دیوانِ \ divān-e estifā[ˀ]\ ، یا دیوان استیفاء، در گذشته، اداره‌ای که فهرست اموال و داراییهای دولتی در آن ثبت و ضبط می‌شد و رسیدگی به امور مالی کشور کلاً در اختیار آن بود (شریک امین، 139؛ اقبال، 26-27). واژۀ استیفا در لغت به معنی دستیابی به تمام چیزی است، مثلاً تمام مال یا حق خود را از کسی گرفتن، و د...
استیفا | محسن طیبی شبستری اِستیفا \ estifā[ˀ]\ ، یا استیفاء، بهره‌مند شدن از کار یا مال دیگری است که نسبت به استفاده کننده تعهد ایجاد می‌کند تا اجرت کار یا اجرت‌المثل بهره‌مندی از کار یا مال را بپردازد. استیفا در لغت به معنی «برخوردار شدن» است و در علم حقوق نیز گاهی به همین معنی به کار رفته است، مانند «اهلیت استیفا» و نظایر آن؛ ولی آن...
استیس | عزت الله فولادوند اِستِیس \ [e]steys\ ، والتِـر تِـرِنس (1886- 1967م/ 1265-1346ش)، فیلسوف انگلیسی. او در لندن زاده شد و در اِدینبورگ (اِدینبِره) و دابلین تحصیل کرد. در دورۀ تسلط بریتانیا بر هندوستان، به تناوب، 23 سال در مقام قضاوت در سیلان (سری‌لانکا) خدمت کرد و در این مدت دو کتاب نوشت: تاریخ انتقادی فلسفۀ یونان (1920م؛ ترجمۀ ...
آستیکه | بخش ادیان، اساطیر و عرفان آستیکه \ āstika\ ، در دین هندو، مکتبی که دارای تعلیم درست یا راست‌آیین دانسته شود؛ مبنای راست‌آیینیِ این مکتبها پذیرش متنهای مقدس وِده‌ها \ veda-hā\ (وِداها) به‌منزلۀ منبع خطاناپذیر معرفت است.
استیرن | بخش علوم پایه و مهندسی اِستیرِن \ [e]stiren\ ، با فرمول C6H5CH=CH2، هیدروکربنی مایع و زرد رنگ، متعلق به خانوادۀ ترکیبات آلیِ آروماتیک (معطر). کاربرد استیرن در ساخت پلاستیکها، رِزینها و لاستیکهاست که از مولکولهایی بسیار بزرگ (بَسپارها یا پُلی‌مِرها) ــ که خود از ترکیب مولکولهایی کوچک‌تر (تکپارها یا مونومِرها) پدید آمده‌اند ــ تشکیل ...
استیک اسید | بخش علوم پایه و مهندسی اَسِتیک‌ اسید \ asetik-asid\ ، یـا اِتانوئیک‌اسید، یـا جوهر سرکه، با فرمول CH3COOH، مهم‌ترین عضو خانوادۀ کَربوکسیلیک‌اسیدها. محلول رقیق (ح 5٪) استیک‌اسید در آب، که از طریق تخمیر و اُکسایش کربوهیدراتهای طبیعی به‌دست می‌آید، سرکه نامیده می‌شود. سرکه از کهن‌ترین اسیدهایی است که بشر شناخت. هر نمک، اِستِر یا آسیلا...
آستیگماتیسم | بخش علوم پزشکی آستیگماتیسم \ āstigmātism\ ، تقارن نداشتنِ انحنای قرنیه (پردۀ شفاف چشم در جلویِ مردمک و عنبیه) یا در موارد بسیار نادرتر، در عدسی چشم، که نتیجۀ آن تار شدن بخشی از تصویر روی شبکیه است. در این حالت، تصویر ناشی از بخشی از پرتوهای نور رسیده از شیء، بر پردۀ شبکیه تشکیل می‌شود و بخش دیگرِ پرتوهای رسیده از شیء نیز تص...
استیل کولین | علوم پزشکی اَسِتیل‌ کولین \ asetil-kolin\ ، اِستِری از کولین و اَسِتیک‌اسید که ناقل شیمیایی در بسیاری از پیوندگاههای (سیناپسهای) عصبی و در صفحۀ انتهایی عصب حرکتیِ ماهیچه‌های مهره‌داران است. هنگامی که پیام عصبی به انتهای عصب می‌رسد، استیل‌کولین که در آنجا به صورت ریزدانه‌هایی انباشته شده است، رها می‌شود و با مولکول گیرند...
استیبنیت | بخش علوم پایه و مهندسی اِستیبنیت \ [e]stibnit\ ، یا آنتیمونیت، یا آنتیموان‌سولفید، با فرمول Sb2S3 ، کانۀ اصلی آنتیموان. این کانی جلای فلزی درخشانی دارد، رنگ آن از خاکستریِ سربی تا خاکستری فولادی متغیر است و به سادگی ذوب می‌شود (در دمای حدود °525 سانتی‌گراد). استیبنیت به شکل توده‌هایی در رگه‌های کوارتز موجود در گنیس و گرانیت وجود دا...
استیر | سعید عریان اِستیر \ estir\ ، یا سِتیر، اِستار، استاتر، استَتر، سیر ( لغت‌نامه...، ذیل استار، استیر، ستیر؛ برهان...، ذیل ستیر؛ لغت فرس، ذیل ستیر؛ امام شوشتری، 19-20؛ جوالیقی، 42-43؛ هینتس، 23؛ خوارزمی، 14-15؛ مکنزی، ذیل stēr)، واحد وزن، از صورت یونانی استاتِر («فرهنگ...»، ذیل stater)؛ وزنی برابر با ½4 مثقال یا 5/ 2 6 دره...
استیریا |
استیل | بخش ادبیات جهان اِستیل \ [e]stil\ ، سِـر ریچِـرد (1672- 1729م/ 1082-1142ق)، مقاله‌نویس، نمایشنامه‌نویس و دولتمرد انگلیسی.
استیلر | بخش هنر و معماری جهان اِستیلِـر \ [e]stiler\ ، مـاوریتس، نـام اصلـی او: مـوسِس استیلر (1883- 1928م/ 1262-1307ش)، کارگردان سوئدیِ سینما. او در سالهای نخست دهۀ 1920م از بزرگان سینمای سوئد به‌شمار می‌رفت، سینمایی که در آن زمان از اعتبار جهانی برخوردار بود.
استونی | بخش جغرافیا , بخش ادبیات جهان اِستونی \ estoni\ (در استونیایی: اِستی)، با نام رسمی جمهوری استونی، کشوری در شمال شرقی اروپا. این کشور شمالی‌ترین کشور از جمهوریهای سه‌‌گانۀ کرانۀ بالتیک (استونی، لاتْویا، لیتوانی) است. استونی از غرب و شمال به دریای بالتیک، از شرق به دریاچۀ پِیپوس(پِیپسی) و رود نارْوا محدود می‌شود، و از شرق و جنوب شرقی با روس...
استون هنج | بخش هنر و معماری جهان اِستون‌ هِـنج \ [e]sto(ow)n-henj\ ، ویرانه‌های ‌بنایی متعلق به اواخر عصر سنگ تا اوایل عصر مفرغ (ح 3000- ح 1500ق‌م) در دشت سالزبِری در جنوب غربی انگلستان. این بنا نه از یک سازه، بلکه از مجموعه‌ای از سازه‌های سنگی تشکیل شده است که در طول کم و بیش 1500 سال، بارها بازسازی و بازآرایی شده‌اند. استون‌هنج یکی از بزرگ...
استئاریک اسید | بخش علوم پایه و مهندسی اِستِئاریک‌اسید \ e(a)steˀārik-asid\ ، یا اُکتـادِکانوئیک ـ اسید، با فرمول CH3(CH2)16COOH، یکی از فراوان‌ترین اسیدهای چربِ دراز ـ زنجیر که در چربیهای طبیعی حیوانی و گیاهی به‌صورت ترکیب یافت می‌شود. استئاریک‌اسید تجاری (اِستِئارین) مخلوطی از مقادیر تقریباً مساوی استئاریک‌اسید و پالمیتیک‌اسید و مقدار کمی اُلِئی...
استیا | بخش جغرافیا اُستیا \ ostiyā\ (امروزه: اُستیا آنتیکا)، شهر باستانی رومی در 23 کیلومتری جنوب غربی شهر رم در ایتالیا. استیا در گذشته بر دهانۀ رود تیبِر قرار داشت، اما امروزه نزدیک به 6 کم‍ بالاتر از آن قرار گرفته است.
استهبان | ناصر شعاریان ستاری استهبان \ estahbān\ ، شهرستان و شهری در استان فارس. اين نام به‌صورت اصطهبان، اصطهبانات (مثلاً اشکال العالم، 110؛ ابن‌حوقل، 288؛ ادریسی، 426؛ فسایی، 1255؛ نک‍ : حدود العالم، چ ستوده، 135؛ نیز چ مینورسکی، 405: اسطهبانات) و اصطهبانان نیز ضبط شده است (اصطخری، 70، 82؛ حمدالله، 138؛ شبانکاره‌ای، 153، 159). از دهۀ 1...
استه | بخش تاریخ اِسته \ este\ ، خاندان اشرافی ایتالیایی که نقش بسیار مهمی در حیات سیاسی، فرهنگی و هنری این کشور در سده‌های میانه و دوران رنسانس داشت. این خاندان از 1240 تا 1597م بر فِرّارا، و از 1288 تا 1796م بر مُدِنا فرمان می‌راند و در جنگهای گوئِلفها (طرف‌داران پاپ) و گیبِلینها (طرف‌داران امپراتوران آلمانیِ امپراتوری مقدس...
استوین | بخش علوم پایه و مهندسی اِستِوین \ [e]stevin\ ، سیمون (1548-1620م/ 955-1029ق)، ریاضی‌دان فلاندری، که به استاندارد کردن کاربرد کسرهای اعشاری کمک کرد.
آستیاگس |
استیاک و گول |
استونیایی، زبان | بخش زبان شناسی اِستونیایی، زبانِ \ zabān-e estoniyāyi\ (در استونیایی: اِستی)، یکی از زبانهای عضو شاخۀ فینو ـ اوگری، از خانوادۀ زبانهای اورالی، که در استونی و نقاط پراکنده‌ای از نواحی مجاورش به آن سخن گفته می‌شود. این زبان دارای دو صورت گویشی عمده است: شمالی و جنوبی. گویش شمالی یا گویش تالین پایۀ زبان ادبی استونیایی است. گوی...
استویهاد | شهلا آذری اَستْویهاد \ astvihād\ ، دیـوِ مرگ در دیـن زردشتی. نام این دیو در اوستا به صورت astō.vīδātav- (بارتولمه،214) و در فارسی میانه به صورت astwihād (مکنزی، ذیل «استویهاد») آمده، و معنی آن «جداکنندۀ استخوانها» است (بارتولمه، همان‌جا).
استویادینویچ | بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه اِستویادینُویچ \ [e]stoyādinovič\ ، میلان (1888-1961م/ 1267-1340ش)، دولتمرد و شخصیت سیاسی صرب در دوران حکومت پادشاهی در یوگسلاوی.
استوناوند | پرویز امین اُستوناوَند \ ostunāvand\ ، دژی باستانی بر فراز دامنه‌های جنوبی البرز در انتهای حوضۀ آبخیز حبله‌رود، که ویرانه‌هایی از آن برجاست.
استونیه | بخش ادبیات جهان اِستـونیه \ estoniye\ ، اِدوار \ edu(v)ār\ (1862 - 1942م/ 1240-1321ش)، نویسندۀ فرانسوی. او به‌سبب داستانهای شخصیت‌پردازانه‌اش شهرت دارد.
استون، نیکلاس | بخش هنر و معماری جهان اِستون \ [e]sto(ow)n\ ، نیکُلاس (ح1586-1647م/ ح 994-1057ق)، پیکرتراش، سنگ‌کار و معمار انگلیسی. او که برجسته‌ترین پیکرتراش انگلیسی در اوایل سدۀ 17م به‌شمار می‌رود، بیشتر به‌سبب تندیسهای واقع‌گرایانه‌ای شناخته می‌شود که برای آرامگاهها می‌ساخت.
استوکفسکی | بخش موسیقی اِستوکُفسکی \ [e]stokofski\ ، لیوپُلد آنتونی اِستانیسلاف بولِسلاواویچ (1882-1977م/ 1261-1356ش)، رهبر ارکستر لهستانی‌تبارِ زادۀ بریتانیا و بعداً شهروند آمریکا. شیوۀ هنرمندانه و طنین پربار ارکسترش، و تأثیری که بر همه‌پسند کردن موسیقی کلاسیک داشت، سبب شهرت او شد.
استون | بخش علوم پایه و مهندسی اَسِتون \ aseton\ ، یـا 2- پـروپـانـون، یـا دی‌مِـتـیـل‌کِـتـون (CH3COCH3)، ساده‌ترین نمونۀ کِتونهای آلیفاتیک و حلّالی با کاربرد گسترده. استون به سبب توانایی‌اش در حل استاتها و نیتراتهای سلولُز، به‌طور گسترده در تولید الیاف مصنوعی و مواد منفجره به کار می‌رود و نیز از آن به‌عنوان مادۀ اولیه در ساخت بسیاری از ت...
استوکس | بخش علوم پایه و مهندسی اِستوکس \ [e]sto(ow)ks\ ، سِر جُرج گِیبریِل، نخستین بارونِت (1819-1903م/ 1234-1320ق)، فیزیک‌دان ایرلندی. او یکی از دانشمندان بزرگ سدۀ 19م بود که در انتقال از مفاهیم نیوتنی به رهیافتی تجربی‌تر در مسائل فیزیکی ــ که اساساً بر تحلیل کاربردی دیفرانسیلهای جزئـی پـایدار بـود ــ نقش مهمی داشت. استوکس در ایرلند زاده ...
آستوریاس | بخش جغرافیا آستوریاس \ āsturiyās\ ، با نام رسمی پرنس‌نشین (شاهزاده ـ ‌نشین) آستوریاس، منطقۀ خودمختار و ناحیه‌ای تاریخی در شمال غربی اسپانیا، که با استان آستوریاس هم محدوده است. این منطقه 604‘10 کم‍2 وسعت دارد و مرکز آن شهر اُویِدو است.

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام

در جستجوی چه هستید ؟

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام